مبانی علمی و حفاظتی اصول دلفین‌نگری مسئولانه​​​​​​​

حفاظت از دلفین ها مسئولیت همه ماست!

هدف دلفین‌نگری مسئولانه، مشاهده دلفین‌ها بدون ایجاد تغییر نامطلوب در رفتار طبیعی آن‌ها است.​​​​​​​

تعقیب دلفین‌ها باعث می‌شود حیوان امکان انتخاب آزادانه مسیر حرکت و فاصله خود از شناور را از دست بدهد. در چنین شرایطی، دلفین ممکن است برای دور شدن از شناور مجبور به افزایش سرعت، تغییر مسیر، غواصی یا ترک محل فعالیت خود شود.
تکرار این مواجهه‌ها می‌تواند زمان اختصاص‌یافته به تغذیه، استراحت و تعاملات اجتماعی را کاهش دهد و انرژی بیشتری از حیوان هدر رود.
اگر دلفین‌ها از شناور فاصله می‌گیرند، این رفتار باید به‌عنوان نشانه‌ای برای توقف نزدیک‌ شدن، حفاظت و احترام به انتخاب حیوان در نظر گرفته شود.​​​​​​​

رعایت حداقل فاصله 50 متر از گله دلفین ها​​​​​​​

نزدیک شدن بیش از حد شناور به دلفین‌ها می‌تواند موجب تغییر رفتار طبیعی، اختلال در فعالیت‌های حیاتی و افزایش احتمال برخورد فیزیکی شود. دلفین‌ها برای انجام فعالیت‌هایی مانند تغذیه، استراحت، حرکت و تعاملات اجتماعی به فضای کافی نیاز دارند و حضور نزدیک شناورها ممکن است این فعالیت‌ها را مختل کند.
نزدیک شدن تا فاصله 50 متر نیز می تواند بر روی رفتار دلفین ها تاثیر بگذار و این فاصله به عنوان فاصله بدون اثر معرفی نمی شود بلکه حداقل فاصله است.
در گله های دارای بچه، ضرورت رعایت فاصله بیشتر اهمیت دارد. در برخی منابع در هنگام مشاهده بچه فاصله 150 متری توصیه شده است.

ممنوعیت تعقیب دلفین‌ها

ممنوعیت مسدود کردن مسیر حرکت دلفین‌ها و محاصره گروه‌ها

دلفین‌ها برای حرکت، تغذیه، تعاملات اجتماعی و مراقبت از بچه ها به امکان جابه‌جایی آزادانه نیاز دارند. قرار گرفتن شناورها در مقابل مسیر حرکت دلفین‌ها، محاصره گروه یا قرار دادن حیوان بین شناور و ساحل می‌تواند فضای فرار و انتخاب مسیر را محدود کند.
این وضعیت به‌ویژه برای مادر و بچه اهمیت دارد، زیرا جدایی موقت یا تغییر آرایش گروه می‌تواند بر ارتباط و هماهنگی اعضای گروه تاثیر بگذارد.
در دستورالعمل‌های مدیریت مشاهده آب‌بازسانان، نزدیک شدن از روبه‌رو، قطع کردن مسیر حرکت، محاصره و جدا کردن اعضای گروه از جمله رفتارهای نامناسب و ممنوع برای شناورها معرفی شده است. بنابراین، شناورها باید به‌گونه‌ای حرکت کنند که دلفین‌ها در هر لحظه امکان دور شدن و انتخاب مسیر دلخواه خود را داشته باشند.

ممنوعیت غذا دادن به دلفین‌ها

دلفین‌ها شکارچیان طبیعی هستند و رژیم غذایی آن‌ها بر اساس ویژگی‌های زیستی، نیازهای تغذیه‌ای و دسترسی به طعمه در زیستگاه طبیعی شکل گرفته است. غذا دادن توسط گردشگران یا قایقرانان گردشگری می‌تواند رفتار طبیعی جست‌وجو و شکار را تغییر داده و موجب ایجاد ارتباط شرطی میان حضور انسان و دریافت غذا شود. این مداخله ممکن است الگوی طبیعی تغذیه و جست‌وجوی غذا را مختل کند، وابستگی رفتاری به منابع غذایی انسانی را افزایش دهد و باعث نزدیک شدن بیشتر دلفین‌ها به شناورها و انسان‌ها شود. همچنین، افزایش تماس و تعامل نزدیک می‌تواند احتمال برخورد و بروز رفتارهای پرخطر را بالا ببرد. از سوی دیگر، غذا دادن ممکن است زمینه انتقال عوامل بیماری‌زا از طریق غذای آلوده یا تماس نزدیک را فراهم کند و با ایجاد تجمع دلفین‌ها در محل دریافت غذا، رقابت و بروز رفتارهای تهاجمی میان آن‌ها را افزایش دهد.

ممنوعیت لمس دلفین‌ها​​​​​​​

دلفین‌ها حیوانات وحشی هستند و باید امکان حفظ فاصله طبیعی خود از انسان و انجام رفتارهای زیستی بدون مداخله انسانی را داشته باشند. تلاش برای لمس یا برقراری تماس فیزیکی با آن‌ها می‌تواند موجب اختلال در رفتار طبیعی، ایجاد واکنش‌های اجتنابی و افزایش تنش ناشی از مواجهه با انسان شود. تکرار تعاملات فیزیکی ممکن است به عادت‌پذیری دلفین‌ها نسبت به حضور انسان منجر شود و با کاهش فاصله احتیاطی آن‌ها از شناورها و شناگران، احتمال مواجهه با خطراتی مانند برخورد با قایق‌ها و گرفتار شدن در تجهیزات صیادی را افزایش دهد. همچنین، تماس مستقیم به دلیل بزرگ جثه بودن این موجودات می‌تواند موجب آسیب فیزیکی ناخواسته به انسان شود. به‌منظور حفظ استقلال رفتاری، سلامت و ایمنی دلفین‌ها، هرگونه تلاش برای لمس، نوازش، گرفتن یا برقراری تماس فیزیکی با دلفین‌های آزادزی باید ممنوع باشد.
از سوی دیگر پوست دلفین‌ها دارای ساختار و ویژگی‌های فیزیولوژیک تخصصی است و تماس مکرر با دست انسان، به‌خصوص دست‌های آلوده به مواد شیمیایی، ضدآفتاب، روغن و سایر ترکیبات می‌تواند موجب تماس ناخواسته با مواد خارجی شود. همچنین تماس مستقیم میان انسان و دلفین امکان انتقال عوامل بیماری‌زا را مطرح می‌کند، زیرا برخی عوامل عفونی می‌توانند میان انسان و پستانداران دریایی منتقل شوند.​​​​​​​

ممنوعیت ورود گردشگران به آب و شنا کردن در کنار دلفین‌ها​​​​​​​

شنا کردن گردشگران در کنار دلفین‌های آزادزی می‌تواند موجب اختلال در رفتار طبیعی و فعالیت‌های زیستی آن‌ها شود. حضور شناگران در آب ممکن است باعث تغییر مسیر حرکت دلفین‌ها، قطع فعالیت‌های تغذیه‌ای و اجتماعی و بروز رفتارهای اجتنابی شود. همچنین، نزدیک شدن شناگران می‌تواند فضای حرکتی دلفین‌ها را محدود کرده و به‌ویژه در گروه‌های دارای مادر و گوساله، موجب اختلال در تعاملات و رفتارهای مراقبتی شود. از سوی دیگر، دلفین‌ها حیواناتی قدرتمند و غیرقابل پیش‌بینی هستند و تماس یا برخورد ناخواسته با آن‌ها می‌تواند برای انسان و حیوان آسیب‌زا باشد. بنابراین، برای جلوگیری از مزاحمت و حفظ ایمنی هر دو طرف، شنا کردن و تلاش برای تعامل مستقیم با دلفین‌های آزادزی ممنوع است.​​​​​​​

ممنوعیت ایجاد صدای بلند، پخش موسیقی و جیغ و فریاد​​​​​​​

دلفین‌ها برای ارتباط با یکدیگر، شناسایی اعضای گروه، جهت‌یابی، جست‌وجوی غذا و تشخیص محیط اطراف به صوت وابسته‌اند.
برخلاف انسان، دلفین‌ها بخش مهمی از اطلاعات محیطی خود را از طریق دریافت و تحلیل امواج صوتی در زیر آب به دست می‌آورند. به همین دلیل، افزایش صدای ناشی از فعالیت‌های انسانی در محیط دریایی می‌تواند بر عملکرد ارتباطی و رفتاری آن‌ها تأثیر بگذارد.
این موضوع فقط به صدای موتور قایق محدود نمی‌شود و لازم است پخش موسیقی با صدای بلند و جیغ، فریاد و ایجاد صداهای ناگهانی را نیز کنترل کرد.
موسیقی بلند در شناورها می‌تواند از طریق انتقال صدا به محیط زیر آب، به افزایش آلودگی صوتی محیط منجر شود. اثر آن به فرکانس، شدت، مدت پخش، ساختار شناور و شرایط انتشار صوت در آب بستگی دارد.
از نظر علمی، شواهد مستقیم و کافی برای تعیین یک آستانه مشخص و یکسان از صدای موسیقی گردشگران که در تمام گونه‌های دلفین موجب آسیب شود وجود ندارد اما با توجه به وابستگی آب‌بازسانان به ارتباط صوتی، حذف موسیقی بلند در زمان مشاهده دلفین‌ها یک اقدام احتیاطی است.
از سوی دیگر فریاد زدن، سوت کشیدن و ایجاد صداهای بلند و ناگهانی توسط گردشگران، به‌ویژه در نزدیکی دلفین‌ها، رفتار مناسبی در گردشگری حیات‌وحش نیست.
این صداها می‌توانند به‌عنوان محرک‌های مزاحم در محیط عمل کنند و موجب واکنش رفتاری حیوان شوند. البته باید میان صدای منتقل ‌شده به زیر آب و صدای شنیده ‌شده در سطح آب تمایز قائل شد. شدت اثر فریاد انسان بر دلفین‌ها به شرایط محیطی و انتقال صوت وابسته است و نباید آن را بدون اندازه‌گیری، معادل اثر صدای موتور دانست.
حضور دلفین‌ها و پرندگان دریایی در یک منطقه می‌تواند بخشی از یک تعامل طبیعی در زنجیره غذایی باشد. بسیاری از پرندگان دریایی هنگام تغذیه دلفین‌ها به آن‌ها نزدیک می‌شوند، زیرا فعالیت دلفین‌ها در تعقیب و تجمع ماهی‌ها می‌تواند یافتن و شکار طعمه را برای پرندگان آسان‌تر کند. بنابراین، ایجاد سر و صدای زیاد در زیستگاه‌های دلفین‌ها تنها آرامش این پستانداران دریایی را مختل نمی‌کند، بلکه می‌تواند پرندگانی را نیز که برای تغذیه از این مناطق استفاده می‌کنند، تحت تأثیر قرار دهد. صدای موتور شناورها و نزدیک‌شدن مکرر قایق‌ها ممکن است موجب برهم خوردن فعالیت تغذیه‌ای، افزایش رفتارهای هشداردهنده و دور شدن پرندگان از محل شود. در نتیجه، رعایت سکوت، کاهش صدای موتور و پرهیز از تعقیب و تجمع شناورها، اقدامی برای حفاظت هم‌زمان از دلفین‌ها، پرندگان دریایی و آرامش زیستگاه مشترک آن‌هاست.​​​​​​​

محدود کردن تعداد شناورها و مدت زمان مشاهده دلفین‌ها​​​​​​​

حتی اگر هر شناور به‌تنهایی فاصله مجاز را رعایت کند، حضور هم‌زمان تعداد زیادی قایق در اطراف یک گروه دلفین می‌تواند موجب افزایش فشار مزاحمت شود. تراکم شناورها باعث افزایش هم‌زمان صدا، حرکت، تغییر مسیر و احتمال محاصره شدن دلفین‌ها می‌شود. همچنین ممکن است حیوانات برای مدت طولانی در معرض فعالیت گردشگری قرار بگیرند و فرصت کافی برای استراحت و تغذیه نداشته باشند. محدود کردن زمان مشاهده هر گروه به حداکثر 20 دقیقه را توصیه می شود.​​​​​​​